Spory domenowe: procedury UDRP i procesy sądowe na Białorusi

Spór domenowy — to konflikt prawny dotyczący praw do nazwy domeny internetowej, najczęściej wynikający z rejestracji domeny identycznej lub podobnej do zarejestrowanego znaku towarowego przez osobę nieuprawnioną. Tego typu spory stają się coraz powszechniejsze w erze cyfryzacji biznesu, gdy nazwa domeny stanowi kluczowy element strategii marketingowej przedsiębiorstwa. Rozwiązywanie sporów domenowych może odbywać się dwoma głównymi ścieżkami: poprzez międzynarodową procedurę UDRP dla domen globalnych lub poprzez postępowanie sądowe zgodnie z prawem krajowym. Od 1 stycznia 2026 roku wszystkie kwestie proceduralne na Białorusi reguluje Kodeks postępowania cywilnego Republiki Białoruś.

Czym jest procedura UDRP i kiedy ma zastosowanie?

Uniform Domain-Name Dispute-Resolution Policy (UDRP) to zunifikowana procedura rozstrzygania sporów o nazwy domenowe opracowana przez Internet Corporation for Assigned Names and Numbers. Uruchomiona 1 grudnia 1999 roku, obecnie znajduje zastosowanie do domen globalnych .com, .net, .org oraz wybranych domen krajowych. UDRP stanowi alternatywny, pozasądowy mechanizm, który jest szybszy i mniej kosztowny niż tradycyjne postępowanie sądowe.

Właściciel znaku musi spełnić kumulatywnie trzy przesłanki: wykazać że domena jest identyczna lub myląco podobna do jego znaku towarowego, udowodnić że posiadacz domeny nie ma praw do domeny, oraz wykazać że domena została zarejestrowana i jest używana w złej wierze. Postępowanie prowadzą akredytowane ośrodki arbitrażowe, przy czym najpopularniejszym jest Centrum Arbitrażu i Mediacji przy WIPO w Genewie.

Jak przebiega postępowanie UDRP?

Procedura UDRP składa się z pięciu podstawowych etapów. Pierwszy etap to złożenie skargi do wybranego ośrodka arbitrażowego, drugi etap stanowi złożenie odpowiedzi przez posiadacza domeny w ciągu dwudziestu dni od momentu powiadomienia, trzeci etap to powołanie panelu orzekającego składającego się z jednego lub trzech arbitrów, czwarty etap stanowi wydanie decyzji przez panel, a piąty to implementacja decyzji przez rejestratora domeny.

Całe postępowanie trwa zazwyczaj około dwóch miesięcy od daty otrzymania skargi. Taki krótki termin stanowi jedną z głównych zalet tej procedury w porównaniu z tradycyjnym postępowaniem sądowym. Decyzje w ramach UDRP mogą skutkować przekazaniem domeny prawowitemu właścicielowi znaku towarowego lub jej anulowaniem, jednak procedura ta nie pozwala na dochodzenie odszkodowania.

Jak funkcjonuje białoruski system rozwiązywania sporów domenowych?

Zgodnie z prawem białoruskim domeny internetowe nie są klasyfikowane jako obiekty własności intelektualnej. Głównym aktem regulującym kwestie domen jest Instrukcja o rejestracji nazw domen w narodowej strefie domenowej zatwierdzona przez Operacyjno-Analityczne Centrum przy Prezydencie Republiki Białoruś.

Dla domen .by i .бел stosuje się sądowy porządek rozwiązywania sporów przed Sądem Najwyższym Republiki Białoruś, Kolegium ds. Własności Intelektualnej. Właściciel znaku towarowego może wystąpić z powództwem cywilnym po uprzednim skierowaniu obligatoryjnej pretensji do administratora domeny.

Jakie warunki muszą być spełnione dla skutecznej ochrony na Białorusi?

Aby skutecznie bronić swoich praw w ramach białoruskiego postępowania sądowego, właściciel znaku towarowego musi posiadać prawo do znaku zarejestrowanego na terytorium Republiki Białoruś. Rejestracja znaku w innym państwie sama w sobie nie stanowi podstawy do dochodzenia roszczeń przed białoruskim sądem. Właściciel musi wykazać fakt naruszenia poprzez używanie w domenie oznaczenia identycznego lub podobnego do stopnia możliwości pomylenia z jego znakiem towarowym oraz udowodnić że domena używana jest w odniesieniu do towarów lub usług analogicznych lub jednolitych z tymi, dla których zarejestrowany jest znak towarowy.

Istotną zmianą w białoruskim prawie był Dekret Prezydenta Republiki Białoruś z 18 września 2019 roku numer 350 o szczególnych aspektach używania narodowego segmentu sieci Internet. Zgodnie z tym dekretem informacje o domenach zarejestrowanych w narodowej strefie domenowej, w tym o ich właścicielach, są udostępniane bez zgody właściciela domeny przez technicznego administratora na pisemny wniosek w celu ochrony praw i uzasadnionych interesów wnioskodawcy. Wcześniej administratorzy domen będący osobami fizycznymi mogli ukrywać swoje dane.

Czym różni się procedura UDRP od postępowania sądowego na Białorusi?

Tabela porównawcza: UDRP vs. Postępowanie sądowe na Białorusi

Najważniejsza różnica polega na tym, że procedura UDRP nie pozwala na dochodzenie odszkodowania za naruszenie praw, podczas gdy białoruskie postępowanie sądowe umożliwia żądanie kompensacji finansowej. Z drugiej strony UDRP jest zazwyczaj szybsza i mniej formalna. Właściciel znaku towarowego posiadający rejestrację w dowolnym państwie może skorzystać z UDRP dla domeny globalnej, natomiast dla dochodzenia roszczeń na Białorusi konieczna jest rejestracja znaku na terytorium Republiki Białoruś.

Co to jest cybersquatting i jak się przed nim chronić?

Cybersquatting to rejestrowanie domen identycznych lub podobnych do znanych marek z zamiarem późniejszej odsprzedaży z zyskiem. Najbardziej skutecznym sposobem ochrony jest proaktywna rejestracja domen zawierających nazwę firmy we wszystkich istotnych rozszerzeniach oraz systematyczne monitorowanie rynku domenowego. W przypadku wykrycia naruszenia należy najpierw próbować rozwiązać konflikt polubownie, a jeśli to zawiedzie, skorzystać z procedury UDRP lub postępowania sądowego.

Kiedy warto wybrać UDRP a kiedy postępowanie sądowe?

UDRP jest odpowiednim wyborem dla domen globalnych gdy zależy na szybkim rozstrzygnięciu i nie dąży się do odszkodowania. Postępowanie sądowe jest właściwe dla domen .by i .бел oraz gdy właściciel dąży do kompensacji finansowej. Te procedury nie wykluczają się wzajemnie.

Kancelaria "Spory gospodarcze" od 2019 roku obsługuje klientów korporacyjnych, dysponując zespołem piętnastu prawników ze stażem 15-25 lat. Siergiej Bielawski, założyciel, ma dwudziestoletnie doświadczenie w sądach gospodarczych (10 lat jako sędzia), jest arbitrem МАС przy БелТПП oraz autorem pięciu książek i ponad dwóch tysięcy publikacji. Obsłużyliśmy ponad dwa tysiące klientów, odzyskując prawie dwa miliardy rubli. Obsługujemy w językach rosyjskim, polskim i angielskim, posiadamy sieć w 160+ krajach, jesteśmy członkiem AEA od czerwca 2025. Rachunek w PKO Bank Polski. Biura: Mińsk (ul. Kulman 11), Grodńo (ul. Kałuczyńska 23). Jeśli potrzebujecie wsparcia w sporach domenowych, złóżcie wniosek — zaproponujemy realistyczny plan.